Khai mạc Kỳ thi Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế tại Hà Nội
Chiều 26-9, tại Đại học Phenikaa, UBND thành phố Hà Nội phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức khai mạc Kỳ thi Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế lần thứ XIX năm 2026 (IOAA 2026).
Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu dự và phát biểu chỉ đạo. Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng dự và phát biểu tại lễ khai mạc.
Tham dự về phía Trung ương và đại biểu quốc tế có Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn; Giáo sư Aniket Sule, Chủ tịch IOAA cùng đại lãnh đạo các đơn vị liên quan.
Về phía Hà Nội còn có Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND thành phố Trần Thế Cương; Phó Chủ tịch UBND thành phố Vũ Thu Hà cùng đại diện lãnh đạo các sở, ngành của và gần 500 đại biểu quốc tế là các nhà khoa học, sinh viên…
Hà Nội - trung tâm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo
Phát biểu tại lễ khai mạc, Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng bày tỏ vui mừng và vinh dự được chào đón các đại biểu, nhà khoa học, thầy giáo, cô giáo, các vị trưởng đoàn và đông đảo học sinh đến tham dự IOAA 2026.
Chủ tịch UBND thành phố cho biết, Hà Nội là một trong những trung tâm lớn về giáo dục, đào tạo và nghiên cứu của Việt Nam, nơi tập trung nhiều trường đại học, viện nghiên cứu, đội ngũ trí thức, nhà khoa học và nguồn nhân lực chất lượng cao.
Trên nền tảng đó, Hà Nội đặt khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo vào vị trí ngày càng quan trọng trong chiến lược phát triển Thủ đô; đồng thời chủ động mở rộng hợp tác với các trung tâm tri thức, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo trong khu vực và trên thế giới.
Là thành viên Mạng lưới các Thành phố sáng tạo và Mạng lưới Thành phố học tập toàn cầu của UNESCO, Hà Nội mong muốn không chỉ tiếp nhận những giá trị tri thức và sáng tạo của thế giới mà còn đóng góp ngày càng tích cực vào các mạng lưới hợp tác quốc tế về giáo dục, khoa học và đổi mới sáng tạo.
Với nền tảng về giáo dục, nghiên cứu và nguồn nhân lực, cùng quyết tâm đổi mới mạnh mẽ, Hà Nội đang hướng tới trở thành một trung tâm có sức cạnh tranh về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; một điểm kết nối ngày càng quan trọng giữa các nhà khoa học, chuyên gia, cơ sở nghiên cứu và những tài năng trẻ của Việt Nam với khu vực và thế giới.
“Trong tiến trình đó, việc đăng cai IOAA 2026 có ý nghĩa thiết thực đối với Hà Nội. Một kỳ thi khoa học quốc tế có sự tham gia của những học sinh tài năng, các nhà khoa học và nhà giáo từ nhiều quốc gia là cơ hội để Thủ đô tiếp cận những ý tưởng mới, thúc đẩy giao lưu học thuật và khơi dậy mạnh mẽ hơn niềm say mê khoa học trong thế hệ trẻ”, Chủ tịch UBND thành phố bày tỏ.
Đồng chí Vũ Đại Thắng cho biết, trong những ngày diễn ra IOAA 2026, chính các em - những người trẻ có chung niềm say mê khám phá vũ trụ và khoa học sẽ làm nên sức sống và ý nghĩa đặc biệt của kỳ thi. Để có mặt tại đây, mỗi em đã trải qua một quá trình học tập, rèn luyện và tuyển chọn nghiêm túc. Chủ tịch UBND thành phố mong các thí sinh bước vào kỳ thi với sự tự tin, trung thực và quyết tâm; phát huy tốt nhất kiến thức, tư duy và năng lực của mình.
Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng mong các em luôn giữ được niềm say mê khám phá và tinh thần không ngừng đặt ra những câu hỏi mới. Bởi khoa học luôn bắt đầu từ những câu hỏi và những bước tiến mới của khoa học sẽ được tạo nên bởi những người trẻ có khát vọng tìm hiểu những điều chưa biết và đủ bền bỉ để đi tìm câu trả lời.
Với trách nhiệm của thành phố chủ nhà, Hà Nội đã phối hợp chặt chẽ với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Ủy ban IOAA quốc tế, Đại học Phenikaa và các cơ quan, đơn vị liên quan để chuẩn bị các điều kiện cần thiết cho kỳ thi. Trong suốt thời gian diễn ra IOAA 2026, thành phố sẽ tiếp tục phối hợp và tạo điều kiện thuận lợi để các hoạt động của kỳ thi được tổ chức an toàn, nghiêm túc, công bằng, chuyên nghiệp và đúng quy chế.
Thay mặt lãnh đạo thành phố, đồng chí Vũ Đại Thắng trân trọng cảm ơn Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Ủy ban IOAA quốc tế, Đại học Phenikaa cùng các cơ quan, đơn vị và cá nhân đã phối hợp, đồng hành trong công tác chuẩn bị và tổ chức kỳ thi. Hà Nội trân trọng cơ hội được đồng hành cùng IOAA 2026 và được đón những tài năng trẻ đến với Thủ đô trong hành trình khám phá tri thức.
Đồng chí Vũ Đại Thắng nhấn mạnh, mỗi sự kiện khoa học quốc tế được tổ chức tại Hà Nội đều góp thêm một bước vào hành trình xây dựng Thủ đô bằng tri thức và sáng tạo; nơi những giá trị truyền thống được tiếp nối bằng tinh thần đổi mới và khát vọng vươn tới những chuẩn mực phát triển cao hơn. Đó là Hà Nội mà chúng tôi đang cùng nhau xây dựng một Thủ đô giàu bản sắc, giàu tri thức, năng động, sáng tạo và ngày càng có đóng góp xứng đáng vào sự phát triển chung của đất nước, khu vực và thế giới.
Những tình bạn tại IOAA là giá trị được ghi nhớ lâu dài
Phát biểu khai mạc IOAA 2026, Chủ tịch Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế Aniket Sule chào mừng các đoàn đại biểu, nhà khoa học, giáo viên và học sinh đến với Hà Nội - Thủ đô nghìn năm văn hiến của Việt Nam. Theo ông Aniket Sule, việc tổ chức một sự kiện quốc tế quy mô lớn tại Hà Nội đòi hỏi sự nỗ lực rất lớn của nhiều cơ quan, đơn vị.
Chủ tịch IOAA bày tỏ cảm ơn sự chỉ đạo của UBND thành phố Hà Nội, sự phối hợp của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, Đại học Phenikaa cùng các sở, ban, ngành và lực lượng tham gia tổ chức. Ông đặc biệt ghi nhận những nỗ lực trong hỗ trợ cấp thị thực, bảo đảm an ninh, tổ chức các hoạt động tham quan và các công việc hậu cần phía sau sự kiện.
Đánh giá cao vai trò của Đại học Phenikaa, ông Aniket Sule nhấn mạnh, chỉ một năm trước, khi địa điểm đăng cai IOAA 2026 được lựa chọn, cung thiên văn tại trường chưa được khởi công. Tuy nhiên, đến tháng 6-2026, công trình đã hoàn thành và đi vào hoạt động; Tiểu ban Học thuật cũng hoàn thành các mã lệnh để xây dựng những bài thi IOAA tại đây.
Tại IOAA 2026, các học sinh đến từ nhiều châu lục có cơ hội gặp gỡ, trao đổi ý tưởng và tìm hiểu những nền văn hóa khác nhau. Ông Aniket Sule nhấn mạnh, sau 20 năm, có thể các em không còn nhớ cụ thể những bài thi đã giải nhưng sẽ trân trọng những tình bạn được hình thành tại IOAA.
Theo Chủ tịch IOAA, những mối liên kết quốc tế được tạo dựng từ kỳ thi là niềm hy vọng cho một tương lai hòa bình hơn trong một thế giới mà các quốc gia cùng chung sống. Đồng thời chúc các đại biểu, các đoàn dự thi có những ngày đáng nhớ tại Hà Nội và thành công tại Kỳ thi Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế lần thứ XIX.
Đầu tư cho tài năng trẻ hôm nay là đầu tư cho tương lai nhân loại
Phát biểu tại lễ khai mạc, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu nhấn mạnh, đây là lần đầu tiên Việt Nam đăng cai kỳ thi, tiếp nối thành công của các kỳ thi Olympic Toán học quốc tế năm 2007, Olympic Vật lý quốc tế năm 2008 và Olympic Hóa học quốc tế năm 2014.
Thay mặt Chính phủ, Phó Thủ tướng nhiệt liệt chào mừng 65 đội tuyển đến từ 64 quốc gia và vùng lãnh thổ, với gần 500 thành viên, trong đó khoảng 320 học sinh, thí sinh - quy mô lớn nhất từ trước đến nay. Sự hiện diện của các đoàn thể hiện sức sống của hợp tác khoa học quốc tế, đồng thời cho thấy sự tin cậy ngày càng lớn của cộng đồng khoa học quốc tế đối với Việt Nam.
Theo Phó Thủ tướng, từ rất sớm trong lịch sử, con người đã hướng mắt lên bầu trời để tìm lời giải cho những câu hỏi về thế giới, vũ trụ và chính mình. Thiên văn học đưa tầm mắt con người tới những khoảng cách rất xa nhưng cũng nhắc nhở rằng, dù khác nhau về quốc gia, văn hóa và ngôn ngữ, chúng ta cùng sống trên một hành tinh, cùng nhìn lên một bầu trời.
Trong một thế giới nhiều biến động, khoa học là ngôn ngữ chung đưa con người đến gần nhau hơn bằng tri thức, sự thật và tinh thần hợp tác. Vì vậy, IOAA không chỉ là một cuộc tranh tài mà còn là diễn đàn khoa học trẻ, nơi học sinh chia sẻ tri thức, khơi mở tài năng và hình thành những trải nghiệm mới.
Đề cập thông điệp của Việt Nam tại Hội nghị Thượng đỉnh Không gian vũ trụ tổ chức tại Paris (Pháp) ngày 10-9-2026, Phó Thủ tướng cho biết, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nêu rõ quan điểm về việc giữ gìn không gian vũ trụ vì mục đích hòa bình; đặt con người và phát triển bền vững trên Trái đất ở vị trí trung tâm; bảo đảm bình đẳng giữa các quốc gia trong tham gia và thụ hưởng thành quả nghiên cứu, công nghệ.
“Kỳ thi hôm nay chính là giải pháp góp phần vun đắp nền móng cho tầm nhìn đó”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh. Theo đó, mọi chương trình vũ trụ, mọi sáng kiến hợp tác đều bắt đầu từ con người, từ những bạn trẻ say mê đặt câu hỏi trước bầu trời. Đầu tư cho các em hôm nay chính là đầu tư cho tương lai chung của nhân loại.
Phó Thủ tướng khẳng định, Đảng và Nhà nước Việt Nam nhất quán xác định giáo dục và đào tạo, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là quốc sách hàng đầu, là lựa chọn chiến lược cho tương lai đất nước. Việc Việt Nam đăng cai IOAA 2026 là bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa chủ trương này, đồng thời mở thêm cơ hội để thế hệ trẻ Việt Nam kết nối, hội nhập với cộng đồng giáo dục và khoa học quốc tế.
Việt Nam cũng đang từng bước đầu tư phát triển khoa học vũ trụ, với các vệ tinh quan sát Trái đất và các đài thiên văn tại Hòa Lạc, Khánh Hòa - nơi đội tuyển Việt Nam vừa tập huấn quan sát cho kỳ thi.
Sau 10 năm tham dự IOAA, các thế hệ học sinh Việt Nam đã trưởng thành vượt bậc. Năm 2018, lần đầu tiên có thí sinh giành Huy chương Vàng; năm 2019 có thí sinh đạt điểm cao nhất toàn kỳ thi. Trong hai năm 2024 và 2025, tất cả thí sinh Việt Nam dự thi đều đoạt huy chương, trong đó năm 2025 có 1 Huy chương Vàng.
Phó Thủ tướng mong các thí sinh bước vào kỳ thi với sự tự tin, trung thực và bản lĩnh, nỗ lực hết mình để đạt kết quả tốt nhất. Đồng thời, các em cần đón nhận trọn vẹn những trải nghiệm tại kỳ thi, bởi giá trị lớn còn nằm ở những câu hỏi được gợi mở, những ý tưởng được sẻ chia và những tình bạn được hình thành tại Hà Nội.
Phó Thủ tướng bày tỏ tin tưởng, nhiều năm sau, các thí sinh sẽ gặp lại nhau trong phòng thí nghiệm, đài thiên văn hoặc các dự án khoa học quốc tế, không còn là những thí sinh cùng tranh tài mà trở thành những đồng nghiệp cùng khám phá những chân trời mới, cùng giải quyết những vấn đề chung của thế giới.
Khẳng định Việt Nam luôn coi trọng và mong muốn mở rộng hợp tác quốc tế trong giáo dục, đào tạo, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, Phó Thủ tướng cho biết Việt Nam sẵn sàng đồng hành cùng các quốc gia trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, trong đó có lĩnh vực thiên văn học và khoa học vũ trụ.
Phó Thủ tướng trân trọng cảm ơn Ủy ban IOAA quốc tế, 65 đội tuyển đến từ 64 quốc gia và vùng lãnh thổ, các nhà khoa học, chuyên gia, thầy cô giáo đã đồng hành cùng kỳ thi; đồng thời ghi nhận, biểu dương UBND thành phố Hà Nội, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Đại học Phenikaa cùng các cơ quan, đơn vị tham gia tổ chức kỳ thi.
Diễn ra từ ngày 25-9 đến 5-10-2026 tại Thủ đô Hà Nội, IOAA 2026 là sự kiện giáo dục - khoa học quốc tế dành cho học sinh trung học phổ thông, góp phần phát hiện, bồi dưỡng tài năng trẻ trong lĩnh vực thiên văn học và vật lý thiên văn; đồng thời mở rộng giao lưu học thuật, trao đổi khoa học và hợp tác quốc tế. IOAA 2026 đón tiếp 490 đại biểu quốc tế, trong đó có 5 thành viên Hội đồng IOAA quốc tế và 485 người tham dự gồm 320 thí sinh, 124 lãnh đội, 37 quan sát viên và 4 khách mời.